Bezpieczeństwo żywnościowe coraz częściej staje się elementem dyskusji o odporności państwa i lokalnych społeczności. Województwo Podlaskie postanowiło spojrzeć na ten temat z praktycznej strony. Zamiast ograniczać się do teorii, uruchamia program, który ma nauczyć mieszkańców przygotowywania i przechowywania zapasów żywności. W realizacji przedsięwzięcia kluczową rolę odegrają koła gospodyń wiejskich.
Program „Smak bezpiecznej wsi” jest pierwszą tego typu inicjatywą w Polsce. Jego celem jest nie tylko przypomnienie tradycyjnych metod konserwowania żywności, ale przede wszystkim budowanie samowystarczalności mieszkańców oraz przygotowanie lokalnych społeczności na sytuacje kryzysowe – od przerw w dostawach energii po klęski żywiołowe czy inne zdarzenia wymagające zabezpieczenia podstawowych potrzeb.
Inspiracją do stworzenia programu były doświadczenia z Finlandii. Jak wyjaśnia marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym, podczas wizyty przedstawicieli samorządu w Helsinkach i Turku zaprezentowano model ochrony ludności, w którym koła gospodyń wiejskich pełnią istotną funkcję w systemie bezpieczeństwa. Dzięki praktycznym umiejętnościom przygotowywania dużej liczby posiłków oraz żywności o długim terminie przydatności wspierają lokalne społeczności w sytuacjach nadzwyczajnych. To doświadczenie stało się impulsem do stworzenia podobnego rozwiązania na Podlasiu.
Pierwszym etapem programu jest podpisanie umów z dziewięcioma kołami gospodyń wiejskich z różnych części województwa. Otrzymały one dotacje w wysokości od ponad 5,6 tys. do 8 tys. zł na organizację warsztatów, podczas których mieszkańcy będą mogli zdobyć praktyczne umiejętności związane z przygotowywaniem trwałych zapasów żywności.
Podczas zajęć uczestnicy poznają zarówno tradycyjne, jak i wciąż niezwykle skuteczne metody utrwalania produktów. W programie znajdą się między innymi warsztaty z wekowania, kiszenia, suszenia i pasteryzacji, a także zasady bezpiecznego magazynowania żywności, która może zostać wykorzystana w sytuacjach kryzysowych.
Jak podkreśla członek zarządu województwa Bogdan Dyjuk, program ma również wymiar społeczny. Zwraca uwagę, że koła gospodyń wiejskich od lat integrują mieszkańców, pielęgnują lokalne tradycje i aktywizują społeczności wiejskie. Nowa inicjatywa pozwala połączyć tę działalność z przekazywaniem praktycznej wiedzy, która może okazać się przydatna nie tylko w wyjątkowych okolicznościach, ale również w codziennym życiu.
Zainteresowanie konkursem okazało się większe, niż początkowo zakładano. Samorząd Województwa Podlaskiego zwiększył jego budżet z 236 tys. zł do ponad 300 tys. zł, dzięki czemu wsparcie otrzymają 43 projekty. Zdecydowaną większość z nich zrealizują koła gospodyń wiejskich. W przedsięwzięcie włączą się również stowarzyszenia, fundacja oraz jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.
Wśród pierwszych beneficjentów znalazły się organizacje z różnych części regionu – od powiatów augustowskiego i sejneńskiego po białostocki, moniecki i łomżyński. Wszystkie przygotują warsztaty poświęcone praktycznym metodom zabezpieczania żywności, dostosowane do potrzeb mieszkańców swoich miejscowości.
Program „Smak bezpiecznej wsi” pokazuje, że bezpieczeństwo można budować nie tylko poprzez inwestycje w infrastrukturę czy nowoczesne technologie. Równie ważne są wiedza, umiejętności i współpraca mieszkańców. To właśnie lokalne społeczności, potrafiące samodzielnie przygotować zapasy i wzajemnie się wspierać, mogą okazać się jednym z najważniejszych elementów odporności regionu w sytuacjach kryzysowych.
Red. PP
