Nie wszyscy nauczyciele muszą pracować do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, aby otrzymywać świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Część osób zatrudnionych w oświacie może wcześniej zakończyć aktywność zawodową i skorzystać z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. ZUS przypomina jednak, że możliwość ta jest uzależniona od spełnienia kilku ustawowych warunków.
Jak wyjaśnia Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie podlaskim, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne przysługuje osobom, które osiągnęły wymagany wiek, posiadają odpowiedni staż pracy oraz rozwiązały stosunek pracy.
W latach 2025-2026 o świadczenie mogą ubiegać się kobiety po ukończeniu 56 lat oraz mężczyźni, którzy ukończyli 61 lat. W kolejnych latach wymagany wiek będzie stopniowo wzrastał, aż osiągnie odpowiednio 59 lat dla kobiet i 64 lata dla mężczyzn w latach 2031-2032.
Równie istotny jest staż zawodowy. Przepisy wymagają co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, z czego minimum 20 lat powinno przypadać na pracę nauczycielską wykonywaną w placówkach wskazanych w ustawie. Chodzi między innymi o szkoły i przedszkola publiczne oraz niepubliczne, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze czy młodzieżowe ośrodki wychowawcze.
Od września 2024 roku katalog uprawnionych został rozszerzony. O nauczycielskie świadczenie kompensacyjne mogą ubiegać się również nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych.
Warunkiem uzyskania świadczenia jest także zakończenie zatrudnienia. Dotyczy to wszystkich umów o pracę, niezależnie od ich rodzaju czy wymiaru etatu. Do momentu nabycia prawa do świadczenia osoba ubiegająca się o jego przyznanie nie powinna również podejmować nowego zatrudnienia ani rozpoczynać prowadzenia działalności gospodarczej.
Procedura rozpoczyna się od złożenia wniosku ENSK w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Do formularza należy dołączyć dokumenty potwierdzające przebieg zatrudnienia oraz okres wykonywania pracy nauczycielskiej. W zależności od przebiegu kariery zawodowej konieczne może być także przedstawienie dokumentów dotyczących innych okresów aktywności, między innymi prowadzenia działalności gospodarczej, służby wojskowej, urlopu wychowawczego czy studiów.
Wysokość nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego ustalana jest indywidualnie na podstawie zgromadzonych składek i nie może być niższa od minimalnej emerytury. Po tegorocznej marcowej waloryzacji gwarantowana kwota wynosi 1 978,49 zł brutto. Świadczenie przysługuje do momentu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego lub uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury.
Dla wielu nauczycieli nauczycielskie świadczenie kompensacyjne może być rozwiązaniem pozwalającym zakończyć pracę zawodową wcześniej niż w przypadku standardowej emerytury. Przed podjęciem decyzji warto jednak dokładnie przeanalizować swoją sytuację zawodową i upewnić się, że wszystkie ustawowe warunki zostały spełnione.
Red. PP
