Od 2026 r. zmieniają się zasady ustalania stażu pracy. Nowelizacja Kodeksu pracy znacząco poszerza katalog okresów, które pracownik będzie mógł uwzględnić przy obliczaniu swojego stażu, nawet jeśli nie były one związane z klasyczną umową o pracę.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać
Zmiany będą wprowadzane etapami:
- od 1 stycznia 2026 r. obejmą pracodawców z sektora finansów publicznych,
- od 1 maja 2026 r. zaczną obowiązywać u pozostałych pracodawców.
Oznacza to, że w zależności od rodzaju pracodawcy pracownicy uzyskają nowe uprawnienia w różnym terminie.
Jakie okresy będzie można wliczyć do stażu pracy
Nowe regulacje pozwolą zaliczyć do stażu pracy określone okresy aktywności zawodowej i okołozawodowej, pod warunkiem potwierdzenia ich przez ZUS odpowiednim zaświadczeniem. Chodzi m.in. o:
- czas prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w którym były opłacane składki emerytalne, rentowe lub wypadkowe, a także okresy współpracy przy takiej działalności,
- okresy podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu: wykonywania umów zlecenia lub innych umów o świadczenie usług, realizacji umowy agencyjnej, współpracy przy umowach cywilnoprawnych, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, członkostwa w spółdzielni kółek rolniczych,
- pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej w ramach tzw. ulgi na start, gdy osoba była zgłoszona wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego,
- okresy opłacania składek przez osoby współpracujące z przedsiębiorcą korzystającym z ulgi na start,
- czas, za który finansowano składki emerytalne i rentowe z tytułu osobistej opieki nad dzieckiem w trakcie zawieszenia działalności gospodarczej,
- analogiczne okresy opieki nad dzieckiem realizowane przez osobę współpracującą,
- okresy wykonywania pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy.
Zaświadczenie z ZUS – tylko elektronicznie
Podstawą zaliczenia dodatkowych okresów do stażu będzie zaświadczenie wydane przez ZUS. Wniosek o jego wydanie od 1 stycznia 2026 r. można złożyć wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem konta w systemie eZUS.
W systemie pojawi się dedykowany formularz – „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy” (USP). ZUS będzie również doręczał zaświadczenia, decyzje i całą korespondencję wyłącznie w formie elektronicznej. Przepisy nie przewidują wersji papierowej wniosku.
Za jakie okresy ZUS wyda zaświadczenie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdzi jedynie te okresy, w których dana osoba:
- podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym,
- opłacała składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe,
- była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie korzystania z ulgi na start.
Nie będą natomiast wydawane zaświadczenia za okresy wykonywania np. umów zleceń przez uczniów i studentów, jeśli z tego tytułu nie podlegali oni ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym.
Brak danych na koncie ubezpieczonego – co dalej
ZUS przygotuje zaświadczenie na podstawie informacji zapisanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Jeżeli takich danych zabraknie, Zakład wyda decyzję odmowną. Po jej otrzymaniu zainteresowany będzie mógł wystąpić o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dołączyć posiadane dokumenty potwierdzające dany okres.
Taki wniosek można złożyć:
- elektronicznie przez konto eZUS, korzystając z wniosku ogólnego POG,
- listownie do wybranej jednostki ZUS,
- osobiście w dowolnej placówce Zakładu.
Okresy sprzed 1999 r. – odrębna procedura
Jeżeli wniosek dotyczy okresów sprzed 1 stycznia 1999 r., nadal należy korzystać z formularza US-7. Dane z tego okresu nie są zapisane na indywidualnych kontach ubezpieczonych, dlatego nie można ich wskazać we wniosku USP.
W przypadku gdy ubezpieczenie rozpoczęło się przed 1 stycznia 1999 r. i trwało również po tej dacie, konieczne będzie złożenie dwóch oddzielnych wniosków:
- US-7 za okres sprzed 1 stycznia 1999 r.,
- USP za okres od 1 stycznia 1999 r.
Nowe przepisy oznaczają realną zmianę dla wielu osób, które dotychczas miały bogate doświadczenie zawodowe poza etatem, ale nie mogły uwzględnić go przy ustalaniu stażu pracy.
Piotr Walczak
