Podjęcie nowej pracy to nie tylko podpisanie umowy i pierwsze obowiązki zawodowe. To także konkretne prawa, które przysługują pracownikowi od pierwszych dni zatrudnienia. Jednym z kluczowych obowiązków pracodawcy jest zgłoszenie nowo zatrudnionej osoby do ubezpieczeń społecznych oraz zdrowotnego. Ma na to 7 dni od rozpoczęcia pracy. Jeśli pracownik ma wątpliwości, czy formalności zostały dopełnione, nie musi opierać się wyłącznie na zapewnieniach pracodawcy. Może to samodzielnie zweryfikować, korzystając z narzędzi udostępnianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Zmiany w przepisach i znaczenie ubezpieczeń
Od nowego roku obowiązują zmiany w Kodeksie pracy, które rozszerzają katalog okresów zaliczanych do stażu pracy. Ma to znaczenie m.in. przy ustalaniu prawa do urlopu czy innych świadczeń pracowniczych. Niezależnie jednak od nowych regulacji, podstawą korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego pozostaje legalne zatrudnienie i podleganie ubezpieczeniom.
Ubezpieczenia społeczne dają realną ochronę finansową w sytuacjach losowych – w razie choroby, wypadku przy pracy, narodzin dziecka czy w przyszłości przy przejściu na emeryturę. Brak zgłoszenia do ZUS może oznaczać utratę prawa do bieżących świadczeń oraz niższe świadczenia długoterminowe.
Umowa o pracę i umowa zlecenia – istotne różnice
Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym – emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu – oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W przypadku umowy zlecenia sytuacja wygląda nieco inaczej. Zleceniobiorca co do zasady podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, o ile nie posiada innego tytułu do ubezpieczeń. Ubezpieczenie chorobowe ma charakter dobrowolny. Jeśli osoba wykonująca zlecenie chce korzystać np. z zasiłku chorobowego, opiekuńczego lub macierzyńskiego, musi zgłosić chęć przystąpienia do tego ubezpieczenia swojemu zleceniodawcy.
Niezależnie od rodzaju umowy, zarówno pracownik, jak i zleceniobiorca podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, które zapewnia dostęp do bezpłatnej opieki medycznej w ramach NFZ.
Jak sprawdzić zgłoszenie do ZUS?
Najprostszym sposobem weryfikacji jest zalogowanie się na indywidualne konto na Platformie Usług Elektronicznych PUE/eZUS. To tam można sprawdzić, czy pracodawca dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń.
Taką informację można uzyskać również bezpośrednio w placówce ZUS, podczas e-wizyty lub kontaktując się telefonicznie z Centrum Kontaktu Klientów – po uprzednim potwierdzeniu tożsamości.
Warto pamiętać, że profil na PUE/eZUS nie pokazuje, czy składki są faktycznie opłacane. Dla pracownika kluczowe znaczenie mają tzw. składki należne, czyli te, które pracodawca powinien wykazać w dokumentach rozliczeniowych. Nawet jeśli nie zostały jeszcze opłacone, nie wpływa to na wysokość przyszłej emerytury z ZUS. Wyjątkiem są składki przekazywane do OFE, gdzie liczą się wyłącznie faktyczne wpłaty.
Co zrobić, gdy pracodawca nie dopełnił obowiązku?
Jeżeli okaże się, że pracownik nie został zgłoszony do ubezpieczeń lub dane są nieprawidłowe, w pierwszej kolejności warto porozmawiać bezpośrednio z pracodawcą. Często nieprawidłowości wynikają z błędu lub przeoczenia.
Jeśli rozmowa nie przyniesie efektu, kolejnym krokiem może być kontakt z ZUS lub zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy. Legalne zatrudnienie to nie przywilej, lecz prawo, z którego warto świadomie korzystać.
Red. PP
